กรุยาดอง

ก่อนจะมีเหล้าขวดติดฉลาก ก่อนจะมีบาร์และเมนูเครื่องดื่มตามแบบทุกวันนี้ ตามบ้านเรือนไทยก็มีโหลยาดองตั้งอยู่คู่ครัวกันมานานแล้ว

ในแต่ละโหลคือรากไม้ เปลือกไม้ สมุนไพร และเครื่องเทศนานาชนิด ที่หาได้จากทั้งป่า สวน และตลาดพื้นบ้าน ผสานกับสูตรและภูมิปัญญาที่แต่ละครอบครัวสืบต่อกันมา นำมาแช่กับสุราแล้วปล่อยให้เวลาค่อย ๆ ดึงกลิ่น รส และเอกลักษณ์ของสมุนไพรออกมา จนกลายเป็นยาดองที่แต่ละโหลมีรสชาติและเรื่องราวไม่เหมือนกัน บางตำรับนิยมดื่มให้ร่างกายอบอุ่น บางตำรับเชื่อกันว่าช่วยบำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย หรือเรียกเรี่ยวแรงกลับคืนมา ทั้งหมดเป็นความเชื่อและภูมิปัญญาพื้นบ้านที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมาแต่เดิม

ยาดองเป็นส่วนหนึ่งของภูมิปัญญาพื้นบ้านในวิถีชีวิตของคนไทย แต่ละสูตรสะท้อนเอกลักษณ์ของวัตถุดิบ พร้อมสรรพคุณตามภูมิปัญญาดั้งเดิมที่ส่งต่อจากมือสู่มือ จากบ้านสู่บ้าน และจากรุ่นสู่รุ่น บางสูตรหอมกลิ่นรากไม้และมีรสขมติดปลายลิ้น บางสูตรหอมกรุ่นและร้อนวาบเมื่อกลืนลงคอ ขณะที่บางสูตรทำให้รู้สึกกระปรี้กระเปร่าขึ้นมาอีกนิด

ทุกวันนี้ ภาพโหลยาดองเรียงรายอยู่ตามบ้านอาจไม่ได้เห็นกันบ่อยเหมือนเมื่อก่อน ที่บ้านทะเล เราจึงหยิบวัฒนธรรมการดื่มแบบไทย ๆ นี้กลับมาเล่าใหม่อีกครั้ง ไม่ใช่ในฐานะยา แต่ในฐานะรสชาติและความทรงจำที่ครั้งหนึ่งเคยอยู่คู่บ้านคนไทย

จะยกดื่มเพียว ๆ แบบดั้งเดิม เติมโซดาให้สดชื่น หรือเลือกชิมทีละสูตรจากหลาย ๆ โหล ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะได้ทำความรู้จักเสน่ห์ของยาดองไทยแบบรากเหง้าจริง ๆ